Procedure wijzigen geslacht in de geboorteakte vereenvoudigd

Met ingang van 1 juli 2014 wijzigt Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (BW) met betrekking tot de voorwaarden voor het wijzigen van het geslacht in de geboorteakte. Door deze wijziging wordt de procedure om het geslacht in de geboorteakte te wijzigen vereenvoudigd. De toestemming van de rechter en medische verklaring van geslachtwijziging komen hierbij te vervallen.

In dit bericht wordt met de onderstaande termen bedoeld:

Een transgender is iemand die het gevoel heeft tot het ander geslacht te behoren dan waaronder hij/zij sinds de geboorte geregistreerd is en ook de behoefte heeft zijn/haar geregistreerde geslacht te wijzigen in het andere geslacht. De wetswijziging laat alleen toe dat het geslacht gewijzigd wordt in 'man' of 'vrouw'. Wijziging van het geslacht in 'onbekend' is niet mogelijk.

Als transgender wordt een onderscheid gemaakt in een:

  • transman: een juridische man (geregistreerd in de Basisregistratie Personen als man), fysiek een vrouw
  • transvrouw: een juridische vrouw (geregistreerd in de Basisregistratie Personen als vrouw), fysiek een man

Voorwaarden geslachtswijziging per 1 juli 2014

  1. De aangifte van geslachtswijziging moet bij de ambtenaar van de burgerlijke stand van de geboortegemeente worden gedaan. Indien de transgender in het buitenland is geboren, moet de aangifte bij de ambtenaar van de burgerlijke stand van Den Haag gedaan worden
  2. Iedere Nederlander die 16 jaar of ouder is kan aangifte doen, hierbij is geen toestemming van de ouders vereist (1:28 lid 4 BW)
  3. Indien de transgender niet de Nederlandse nationaliteit bezit, moet er voorafgaand aan de aangifte tenminste 1 jaar woonplaats in Nederland zijn. Ook moet er een geldige verblijfstitel zijn
  4. Bij de aangifte moet de transgender een verklaring van een aangewezen deskundige overleggen. Deze verklaring mag niet ouder zijn dan 6 maanden*

*Aanvullend op punt 4: Uit de deskundigenverklaring moet blijken dat de transgender:

  • tegenover de deskundige heeft verklaard dat hij/zij de overtuiging heeft tot het andere geslacht te behoren dan is vermeld in zijn/haar geboorteakte
  • de voorlichting omtrent de reikwijdte en de betekenis van deze staat heeft begrepen
  • de wijziging van de vermelding van het geslacht in de geboorteakte weloverwogen blijft wensen

De deskundigenverklaring wordt niet afgegeven als de deskundige twijfelt of de transgender van geslacht wil wijzigen.

Deskundigenverklaring

Het is mogelijk dat er 'deskundigenverklaringen' getoond worden met een datum van afgifte voor 1 juli. De verklaringen konden al voor 1 juli worden aangevraagd. Deskundigen zijn medici en psychologen die volgens een bepaald protocol werken en aan diverse eisen voldoen. Ze moeten daarvoor een training hebben gevolgd. In het besluit 222 Aanwijzing van deskundigen is vermeld welke deskundigen door de minister van Veiligheid en Justitie zijn aangewezen.

Voornaamswijziging

Bij de aangifte van geslachtswijziging kan de transgender ook verklaren welke andere voorna(a)m(en) hij/zij wilt hebben na de geslachtswijziging. Deze namen worden in de aangifte (aangifteformulier wijziging geslacht en voornamen) en in de latere vermelding opgenomen.

Aandachtspunt

Indien de transgender niet in het bezit is van de Nederlandse nationaliteit, wordt de mogelijkheid tot voornaamswijziging beoordeeld naar het recht van de staat waarvan hij/zij de nationaliteit van heeft (artikel 10:19 BW).

Verwerken in de Basisregistratie Personen

De geslachtswijziging wordt in de Basisregistratie Personen verwerkt. Artikel 2.57 van de Wet basisregistratie personen wordt daarvoor aangepast: ook na een administratieve wijziging van het geslacht mag degene wiens geslacht is gewijzigd, net zoals nu het geval is, verzoeken om de gegevens over zijn vroegere geslacht te verwijderen. Er is een overgangsregeling zodat die gegevens ook na een 'oude' geslachtswijziging op grond van een (Nederlandse) rechterlijke uitspraak nog kunnen worden verwijderd. De gegevens over de naam, het geslacht en de gegevens over het naamgebruik zijn dan niet langer zichtbaar. Het verwijderen van historische gegevens wordt uitgevoerd door deze historische gegevens te overschrijven met de gegevens van na de geslachtswijziging.

In de Wet GBA werkte een geslachtswijziging niet door op de persoonslijst van gerelateerden, behalve als zij daarom verzochten. Uit de Wet basisregistratie personen volgt dat een geslachtswijziging wel doorwerkt op de persoonslijst van gerelateerden van de persoon wiens geslacht is gewijzigd.

Aandachtspunt

De automatische doorwerking bij gerelateerden vindt pas plaats per 4 oktober 2014 wanneer het nieuwe Logisch Ontwerp 3.9 in werking treedt. Tot die tijd zullen gerelateerden nog apart moeten verzoeken om gegevens van de persoon wiens geslacht gewijzigd is door te laten werken op hun persoonslijst, omdat het Logisch Ontwerp automatische doorwerking nog niet toestaat.

Een gerelateerde van de transgender kan zich door middel van een schriftelijk verzoek verzetten tegen de opgenomen algemene gegevens op zijn/haar persoonslijst naar aanleiding van de geslachtswijziging van de ouder, een kind, de eerdere echtgenoot of de eerder geregistreerde partner. Het schriftelijk verzoek leidt tot het ongedaan maken. Het ongedaan maken wordt uitgevoerd door de actuele gegevens te overschrijven met de gegevens van vóór de geslachtswijziging. Gerelateerden kunnen, nadat het Logisch Ontwerp 3.9 inwerking is getreden, verzoeken om de gegevens omtrent het nieuwe geslacht te verwijderen. Net als onder de Wet GBA kan de echtgenoot of de geregistreerde partner geen verzoek doen om de geslachtswijziging van de partner te wijzigen.