Eigen wet- en regelgeving voor de Nederlandse identiteitskaart

Per 1 oktober 2026 heeft de Nederlandse identiteitskaart (NIK) een eigen wet: de Wet op de Nederlandse identiteitskaart. Onder die wet komt ook eigen onderliggende regelgeving: het Besluit Nederlandse identiteitskaart en de Regeling Nederlandse identiteitskaart. De regels over de NIK worden één op één overgezet naar de nieuwe wet- en regelgeving. Inhoudelijk verandert er dus helemaal niets aan het aanvraag- en uitgifteproces. De regels over het paspoort en alle andere reisdocumenten blijven in de Paspoortwet, het Paspoortbesluit, Besluit paspoortgelden en de vier Paspoortuitvoeringsregelingen staan.

Aanleiding

De regels over de NIK staan op dit moment in de Paspoortwet en de daaronder liggende regelgeving, samen met de regels over paspoorten en andere reisdocumenten. De Paspoortwet is een rijkswet die in het hele Koninkrijk der Nederlanden geldt. Voor het paspoort is dit nodig, omdat alle burgers van het Koninkrijk het Nederlandse paspoort aanvragen. Maar de NIK is alleen de identiteitskaart van Europees Nederland. De andere landen van het Koninkrijk hebben hun eigen identiteitskaart. De regels over de NIK horen dus niet in een Rijkswet te staan. Daarom komt er een ‘ontvlechting’ van de NIK uit de Paspoortwet.

Regelgeving leges

Per 1 oktober staan de regels over de leges voor de NIK dus in het Besluit NIK. De regels over de leges van alle andere reisdocumenten blijven voorlopig in het Besluit paspoortgelden staan. Per 1 januari 2027 worden de leges zoals ieder jaar aangepast. Per 1 april 2027 wordt het Besluit paspoortgelden ingetrokken. De leges voor de NIK komen dan in de Regeling NIK te staan, de leges over alle andere reisdocumenten in het Paspoortbesluit.

Wat verandert er per 1 oktober?

Na de invoering van de nieuwe wet- en regelgeving zijn er drie punten waar je rekening mee moet houden:

Aanpassen eigen verwijzingen naar de Paspoortwet in eigen communicatie en documenten
Verwijs je in je eigen communicatie en documenten naar de Paspoortwet, bijvoorbeeld in interne handleidingen, instructies, brieven aan inwoners, modelformulieren, procedures of op jouw website? Dan moet je deze verwijzingen zelf aanpassen. Voor de NIK moet voortaan verwezen worden naar de Wet op de NIK en de onderliggende regelgeving. Deze wijzigingen kunnen aangepast worden bij de eerstvolgende periodieke aanpassing van het betreffende document.
Aanpassen verwijzingen naar de Paspoortwet en het Besluit paspoortgelden in lokale verordeningen
Verwijs je in lokale verordeningen naar de Paspoortwet en het Besluit paspoortgelden als grondslag voor het vaststellen van de tarieven voor reisdocumenten? Dan hoef je voorlopig niets te doen. BZK heeft in de wetgeving geregeld dat als je de tarieven voor een NIK op 1 oktober zijn vastgesteld op grond van de Paspoortwet en het Besluit paspoortgelden, dit ook na 1 oktober 2026 blijft gelden op grond van de nieuwe Wet op de NIK en het Besluit NIK. Bij de eerstvolgende wijziging van de legesverordeningen moet je de verwijzingen wel aanpassen. Voor het vaststellen van de tarieven voor een NIK moet dan naar de Wet op de NIK en het Besluit NIK worden verwezen. In de handreiking staat meer informatie over het aanpassen van legesverordeningen.
Verplaatsing van enkele bepalingen van regeling naar besluit:
Een aantal bepalingen die nu in de Paspoortuitvoeringsregelingen staan, horen eigenlijk op het hogere niveau van een besluit. Het gaat onder andere om bepalingen die raken aan de privacy. Die bepalingen worden tegelijk met deze ontvlechting naar het hogere niveau van een besluit verplaatst. De betreffende bepalingen over de NIK worden vanuit de Paspoortuitvoeringsregelingen naar het nieuwe Besluit NIK overgezet. De betreffende bepalingen over andere reisdocumenten worden vanuit de Paspoortuitvoeringsregelingen naar het Paspoortbesluit overgezet. Ook hier verandert er inhoudelijk niets aan de bepalingen.

Inhoudelijk verandert er niets aan het aanvraag- en uitgifteproces. De gevolgen van deze wijziging voor uitgevende instanties zijn dus beperkt. Burgers zullen dus niets van deze wijziging merken.

Omzettingstabel

Voor zowel de Wet op de NIK, het Besluit NIK en de Regeling NIK is een omzettingstabel gemaakt, waarin een overzicht staat van hoe bepalingen zijn overgezet. De omzettingstabel bij de Wet op de NIK staat in de handreiking en vind je hieronder. De overige omzettingstabellen komen binnenkort beschikbaar op onze website.

Meer informatie

Heb je vragen over de ontvlechting van de Nederlandse identiteitskaart uit de Paspoortwet? Neem dan contact op met onze frontoffice, via info@rvig.nl.

Omzettingstabel Wet op de Nederlandse identiteitskaart

Artikel Wet NIK	Artikel Paspoortwet	Artikel Wet NIK	Artikel Paspoortwet
1	1	21	33
2	2	22	34
3	3*	23	36
4	3a	24	38
5	4d	25	40
5a	4a	26	41
6	5	27	42
7	5a	28	44 en 46a
8	6	29	46b
9	7	30	47
10	8	31	48
11	16a	32	49
12	17	33	50
13	23b	34	50a
14	25	35	50b
15	26	36	51
16	27	37	54
17	28	38	56
18	29	39	57
19	31	40	58
20	30 en 32	41	59

*Voor artikel 3, derde lid, van het wetsvoorstel: artikel 1.5 van het Paspoortbesluit.

Veelgestelde vragen over de ontvlechting

Waarom vindt er een ontvlechting plaats?

De regels over de NIK staan nu in de Paspoortwet. Dit is een rijkswet, die in het hele Koninkrijk der Nederlanden geldt. De NIK is alleen de identiteitskaart van het Europese deel van Nederland. De landen Aruba, Curaçao en Sint Maarten hebben een eigen identiteitskaart. Daarom krijgt de NIK een eigen wet die alleen in Nederland geldt.

Wat moeten we als uitgevende instantie doen?

De processen veranderen niet. De voorwaarden voor aanvraag van een NIK en het aanvraag- en uitgifteproces blijven hetzelfde. De aanpassingen in de systemen en standaardformulieren voeren RvIG en de leveranciers uit. Hier hoeven de uitgevende instanties niets voor te doen.

Verwijs je naar de Paspoortwet, bijvoorbeeld in eigen lokale regelgeving of besluiten, communicatie, handboeken, brieven of standaardformulieren? Dan moet je voortaan voor de NIK ook naar de Wet op de NIK verwijzen. Deze aanpassingen kun je bij de eerstvolgende wijziging van het betreffende document doorvoeren.

Verwijs je in een lokale verordening naar de Paspoortwet en/of het Besluit paspoortgelden als grondslag om de legesbedragen vast te stellen? Je hoeft dan voorlopig niets te doen. Bij de eerstvolgende keer dat je een legesverordening vaststelt ná 1 oktober 2026 moet je wel voor de leges voor aanvraag van een NIK verwijzen naar de Wet op de NIK en het Besluit NIK. Verwijs je naar de bedragen in het Besluit paspoortgelden? Dan moet je die verwijzingen wel per 1 oktober aanpassen. De bedragen voor de NIK staan vanaf 1 oktober namelijk niet meer in het Besluit paspoortgelden, maar in het Besluit NIK. De bedragen zelf wijzigen overigens niet per 1 oktober, maar pas per 1 januari voor de jaarlijkse indexering.

Voor zowel de Wet op de NIK, het Besluit NIK en de Regeling NIK is een omzettingstabel gemaakt, waarin een overzicht staat van hoe bepalingen zijn overgezet. Deze kun je dus gebruiken bij het aanpassen van verwijzingen naar artikelen. De omzettingstabel bij de Wet op de NIK is als bijlage bij deze handreiking gevoegd. De omzettingstabellen bij het Besluit NIK en de Regeling NIK kun je via de website van RvIG vinden zodra deze definitief zijn.

Wanneer treedt de ontvlechting van de NIK in werking?

Alle nieuwe regelgeving treedt in werking op 1 oktober 2026. Vanaf dan staan de regels over de NIK in de nieuwe Wet op de NIK en de daaronder liggende regelgeving.

Hoe zit het met de regelgeving voor de leges?

Per 1 oktober staan de regels over de leges voor de NIK dus in het Besluit NIK. De regels over de leges van alle andere reisdocumenten blijven voorlopig in het Besluit paspoortgelden staan. Per 1 januari 2027 worden de leges zoals ieder jaar aangepast. Per 1 april 2027 wordt het Besluit paspoortgelden ook ingetrokken. De leges voor de NIK komen dan in de Regeling NIK te staan, de leges over alle andere reisdocumenten in het Paspoortbesluit.

Waarom staan er nieuwe bepalingen in het Paspoortbesluit en het Besluit NIK, die er eerder niet in stonden?

Een aantal bepalingen die nu in de Paspoortuitvoeringsregelingen staan, horen eigenlijk op het hogere niveau van een besluit in plaats van in een ministeriële regeling. Het gaat om bepalingen die raken aan de privacy. Die bepalingen worden tegelijk met deze ontvlechting naar het hogere niveau van een besluit geplaatst. De betreffende bepalingen over de NIK worden vanuit de Paspoortuitvoeringsregelingen naar het nieuwe Besluit NIK overgezet. De betreffende bepalingen over andere reisdocumenten worden vanuit de Paspoortuitvoeringsregelingen naar het Paspoortbesluit overgezet. Ook hier verandert er inhoudelijk niets aan de bepalingen, alleen aan het niveau waar de regels staan. Het zijn dus geen nieuwe regels of procedures en het heeft voor burgers of uitgevende instanties geen gevolgen.